Humanística

NELE ORGAN

NELE ORGAN

En las riberas del río Duile, río sagra-

do, nace la historia del origen de los kunas.

En ese lugar nacieron los grandes kunas,

neles  extraordinarios, médicos y curanderos. 

En las riberas de ese río habitaron

distintos pueblos, con diferentes idiomas.

Ellos vivían en contacto directo con la

naturaleza. Desconocían el odio, la calum-

nia, se amaban mutuamente. Todos eran

felices, se ayudaban en las siembras. Sin

embargo, no podían explicar los fenó-

menos de la naturaleza; los observababan

GEBE NEGASAILUN LA CREACIÓN

GEBE NEGASAILUN

Gebe negasailaunni Bab Dummad,

yarmala, degine, diwar dummagan

mesisad. Bab  Dummad  we yar mesisad

onug imaksado  Abia Yala. Abia Yargine

diwar dummad mesisad nug akar-akar

bimardo: Oloabiagundiwala, Molibundi

wala, Olodigundiwala,Olobugandiwala,

Bab Dummad we diwar mesed iduale,

dulemar bukwagusdo, we dulemarde sunna-

sur damalad. Machergande ome walapaa,

ome walabake nika gumalad. E nan aku-

dake, eba dasur gudidamalad. Degine, Bab

Dummad aku dake gudidamarbalid.

MIMMI BUNOLO BIBIYE HIJITA MIA

MIMMI BUNOLO BIBIYE

Mimmi bunadola-bibiye,

dada-ibelele-ulu onakwedanikiye.

Nana bega neg-u-yagi, u-gachi-yalagi,

Bolomakenaiye.

Mmmi bunadola-bibiye, sana dumma-bie-gue sogele,

gusabinneye.

 

Mimmi bunadolaye, nana nukugi bedi boedii gueye

Nanadi wile be-dakedii gueye.

E-nukugi megisatigine,

nana neg-yagi bese goledii guo dibeye.

 

Yoo sana dumma-gue bie sogeleye,

ani-ulu egwane gwichi guo dibeye.

Nana neg-yagi bese goledii guo dibeye,

nana neg-yagi begi binsaedi gueye.

ITOGED-NEGA, CASA DEL CONGRESO

ITOGED-NEGA

Itoged negase anmar noniki,

Bulakwa anmardi namakdani

Baba-Dummad-nuga ogannoegala.

Nana-nuga anmardi ogannoega

 

Bane-bane sailamar namake.

Argarmar anmarga sunmakdiye,

Bab argan nuggi anmardi gudiye.

Bela ibmardina Babgadbiye.

 

Itoged negase anmar noniki, Baba gaya

burba itoegala.

     Baba-Dummad-nuga ogannoega,

    Nana nuga anmardi ogannoega.

 

CASA DEL CONGRESO

Todos juntos y unidos venimos,

a la casa del abuelo ORGUN.

KUNA YALA BINALE

KUNA YALA BINALE

Ammormala, gilormar,

bulakwa anmar arbae,

bulakwa anmar atoe.

Kuna Yala binale anmar arbae.

Kuna Yala binale anmar atoe.

 

Sapurdorgana, garda odurdakmaladmoga,

Kuna Yala binale anmar arabae,

Kuna Yala binale anmar atoe.

 

Ua somalad, dulub gamaladimoga,

Kuna Yala binale anmar arbae,

Kuna Yala binale anmar arbae.

 

Armila  sega, Gardi-nakase bergwapa

Kuna  Yala binale anmar arbae,

Kuna  Yala binale anmar atoe.

 

KUNA NAMAKED CANTO DE KUNA

KUNA NAMAKED

Kuna dulemar emi ibagi dulemar baigan

edikarba ebilis bukwamarsoggu, na epenne e

namaked wis gwagmaid, degi inigwele amba e

ibmar sogeddi gannar itoleged. Kuna dule-

mala namakmalad adi e-mimmigan odurdak-

malagar na danakwagwadgi gusgu na

arbadanimaladgi.

Kuna dulemala gusgu na danakwaa arba

malad. E-namaked we na deyob oyomardo.

  Ar birgabargus dulemar baigan kunamargi

yoledanimar inigwele, degite amba kunamardi

gwen gwagmasulid, amba gudidimalad.

Onmaked-neg, agi dulemar na

KUNA YALAGINE GWALULESA, NACÍ EN KUNA YALA

KUNA YALAGINE GWALULESA

Kuna  yalagine andina gwalulesa.

Kuna yalagine andina napa masa.

Demar abargi an duguar,

ogobgan abargi an gwalules.

             

Nangandi bane-bane mola makedii.

Babgandi bane-bane sapurba arbadii.

Bane-bane dadgan namake.

Sapingana gingigi dododii.

 

Dungude sogele, andina binsae,

we-ibmar oyokubisuli,

anmarga babgandi obesad,

anmarga nangan obesad.

 

Dikasur begine bangude sogele,

dikasur begine megisa sogele,

GOE MIMMI HIJITO MIO

GOE MIMMI

Goe machi gabeye, nanadi beg nai.

Uu gachigi bega nameke na sunna.

Dungude sogele, muu magatibali,

uadi bedina soedi gudoe.

Dungude sogele, baba bendakoe.

Sapulubaliye, arbadii gudoe.

 

Goe bunor, gabeye, nanadi beg nai.

Uu gachigi bega namake na sunna.

Dungude sogele, nana bendakoe,

ululu nabali, arbadii gudoe.

Dungude sogele, nana bendakoe,

girmar abindakoe, bedina gudoe.

 

HIJITO MÍO 

Duérmete mi niñito mamita te arrulla.

¿DOA DULE GUEMAI? ¿QUIÉN PROVOCA?

¿DOA DULE GUEMAI?

An bemarse ibmar egis:

¿Ibigala yalagi, (2)

burwa-ginnid golemai,

nega bandur nanamai,

nega sichid nagumai, (2)

 

DOA DULE, DOA DULE GUEMAI.

DOA DULE, DOA DULE GUEMAI.

 

An bemarse ibmar egis...

An-babgandi sur-ito,

an-nangandi obode,

mimmigandi oimakde.

 

An bemarse ibmar egis…

Nega mullubaliye,

bandermala memermad

Kuna Yala mimilede.

 

An bemarse ibmar egis…

 

¿QUIÉN PROVOCA?

Les pregunto a ustedes:

DEMAR DANIKI VIENEN LAS OLAS

DEMAR DANIKI

Demar daniki, damar daniki.

An-uludi yakumaknai.

An-uludi yakumaknai.

Uamaladi, uamaladi,

weligwar gommo-gommomakde.

Weliwar gommo-gommomakde.

Sikwimaladi, sikwimaladi,

ibiyob weligwar gukudii.

 

VIENEN LAS OLAS

Las olas vienen,

las olas van.

Mi barquito se mueve, se mueve

Los pecesitos, los pecesitos

nadan y saltan alegremente.

Los pajaritos, los pajaritos,

trinan y vuelan alegremente.

 

 

X
16 + 2 =